HANYOYIN KARIYA DAGA HADURRAN ABIN HAWA

 

Bincike ya tabbatar da cewa hadurran abin hawa sune kan gaba wajen sanadin salwantar rayuka a kasar nan tamu, musamman a mutane da ba wani ciwo suke yi sosai ba, kamar matasa. Don haka wannan matsala ta zama annoba. Binciken ya kuma nuna cewa masu ruwa da tsaki a al’amuran yau da kullum a bangaren hadurra na abin hawa wadanda suka hada da hukumar kiyaye hadurra ta kasa, da hukumomin bada agajin gaggawa da ma’aikatan lafiya, sun tabbatar da cewa a halin da ake ciki yanzu, babu hanyar da ta fi inganci wajen kare al’umma daga wannan babbar annoba cikin gaggawa, wadda ta wuce ci gaba da fadakarwa da bayar da shawarwari a game da hanyoyin kariya daga hadarin abin hawa, saboda ganin cewa sauran matakai irin su gina hanyoyin mota masu inganci, da na jiragen kasa, ba za su samu cikin qanqanin lokaci ba.

Ko a ‘yan satuttukan nan an kiyasta cewa hadurran ababen hawa musamman motoci sun yi sanadin salwantar rayukan daruruwan mutane, wanda wannan ya sa masu fashin baqi suke ganin wadannan hadurra sun fi annobar da kwayoyin cuta kan jawo saurin kisa da jawo nakasa.

To me ke jawo hadurran?
Akwai abubuwa uku da ke jawo hadarurruka na abin hawa. Waxannan sune, a jere a muhimmanci: Mai sarrafa abin hawa (direba), shi kansa abin hawan (jirgi ne, ko mota, ko babur, ko keke), sai kuma hanyar da abin hawan ke bi.

Zai yi wahala a samu matsalar hadari idan abu ukun nan suna lafiya. Amma bincike sai ya nuna cewa babban abin da ke kawo wannan matsala shine direba. Dalilai sun hada da:
• Shan kayan maye
• Wanda kan sa tuqin ganganci
• Sai kuma tuqi ba qwarewa
• Amsa wayar salula
• Rashin duba lafiyar abin hawa kafin a sarrafa
• Mummunan lodi a abin hawa
• Rashin bincike mai tsauri akan direba kafin a bashi lasisin tuqi, musamman a yara da basu hankalta da sanin dokokin tuki ba.

Ta bangaren abin hawa, manyan ababen da ke jawo hadurra musamman akan manyan hanyoyin mota sune:
• Fashewar taya saboda rashin inganci, ko zafin kwalta. Daga nan sai
rashin fitulu (a tukin dare), da
• Rashin wiper goge ruwan sama
• Rashin sabis.

Sai kuma hanya. Matsalolin hanya sun hada da yawan samun manyan ramuka a tsakiyar titi, ko kuma rashin fadin titin da yawan samun manya-manyan tireloli masu kashe titi.

Hanyoyin Kariya Daga Wannan Annoba
Masana hanyoyin sufuri sun yi amanna babu wata hanyar sufuri da tafi kowacce rashin samun haxurra kamar hanyar sufuri ta jirgin kasa, wadda da ace ta wadata a qasar nan za a samu sauqin wadannan matsaloli. Kuma kayan masarufi za su fi saukin dauka ta wannan hanya.

Wannan ya sa dole a yabi daidaikun jihohi da suka fara aikin shigo da sabbin jiragen kasa da kuma gina hanyoyinsu, kuma ya kamata ya zama abin koyi ga sauran jihohi domin da hadurran motoci sosai. Sauran hanyoyin da akan bi wajen rage yawan hadurra sun hada da:

1. Bangaren sufuri na buqatar dokoki da dama daga majalisun dokoki na qasar nan. Misali dokokin da za su qayyade ire-iren mutanen da za a bawa lasisin tuka abin hawa, dokoki da za su tabbatar da ingancin ababen hawa, da kuma qayyade yawan shigowa dasu, da kuma dokoki da za su kula da hanyoyin sufuri masu inganci. Saboda haka ya zama wajibi a kanmu mu riqa tunatar da ‘yan majalisunmu irin dokokin da ya kamata su riqa ba wa muhimmanci.
2. Qaruwar kamfanoni masu zaman kansu na masu hannu da shuni cikin harkar sufuri na jirgin kasa, zai sa gasa a tsakanin irin waxannan kamfanoni ta yadda farashinsu zai sauko sosai.
3. A daidaikunmu kuma abubuwan da za mu kula dasu sun haxa da yawan addu’o’i kafin tuka abin hawa, da hawa doguwar hanya, tabbatar da cewa mun shiga abin hawa mai inganci, mai lafiyar tayoyi da fitulu, wanda ba a yi wa mummunan lodi ba. Sa’annan sai lura da direba yayin tafiya don kada yayi barci ko ya amsa wayar salula, ko yayi tuqin ganganci. Sai kuma daura belt din mota ko da mutum a bayan mota yake, domin belt na hana mutum bugewa a cikin mota ko hantsulowa waje, idan wani abu ya faru. Sai a kuma guji tafiyar dare.

Taimakon farko na gaggawa da zaka iya ba wadanda hadari ya ritsa dasu
Ana so a qalla kowa ya iya bada taimakon farko na gaggawa (wato first aid) ga wadanda suka shiga halin qaqa-ni-kayi kafin wani taimako daga baya yazo, domin hadari kan iya faruwa a gaban kowa, ko kuma mutum na iya zuwa ya riskeshi. Mutum zai a iya zama sanadin ceto ran wani:

1. Idan abin ya shafi mutane da yawa, a fara duba waxanda aka ga basa motsi, ko numfashi. Wato ba masu motsi ko kururuwa ake fara kaiwa dauki ba, domin da farko, rai ake ceto kafin a je kan masu ciwuka, sai dai in har an ga zubar jini sosai a masu motsin ko kururuwa.
2. A sa hannu a gefen makoshin maras motsin na dama ko na hagu, a ji ko akwai motsin bugun jini a jijiyar wuya. Idan akwai bugun jini, to yana da rai, idan kuma babu bugun magudanar jini, to a iya cewa bugun zuciya ya tsaya. Za a iya gwada farfado da bugun zuciyar idan aka fito dashi waje (daga cikin abin hawan) aka kwantar da shi kasa a bayansa. Sai a sa dunduniyar tafin hannuwa biyu, daya kan daya, a danna tsakiyar qirjinsa sau ashirin zuwa talatin, ana yi ana busa iska a bakin (duba lamba ta uku) ana kuma tava gefen wuyan ko za a ji bugun wannan magudanar jini. A yi haka kamar tsawon mintuna biyu. Idan ba bugun jinin tsawon wannan lokaci, sai a haqura ka tafi kan wani. Idan kuma aka ji bugun magudanar jini,
3. Sai a duba ko yana numfashi ko a’a. Idan ba a tabbatar ba, a sa kunne kusa da hancinsa a ji. Idan ba numfashi, a bude bakinsa a gani ko akwai abin da ya fada, don a cire. Idan kuma ba komai, a kwantar dashi a bangarensa na dama ko na hagu, saboda harshensa ya koma gefe, domin harshe ma na toshe numfashi a irin wannan yanayi. In ya fara numfashi, sai a je kan wani. Idan kuma ba numfashi, sai a daga havarsa ta kalli sama, sa’annan a toshe hancinsa, a busa iska a bakinsa, ta hanyar sa mayani tsakanin bakinka da nasa. Shima a dan yi tsawon mintina, kafin taimako ya zo.
4. Ga mai zubar da jini sosai, a yagi tufafinsa a daure masa wurin zubar jinin tamau.
5. Ga wadanda suka kasa motsa wani bangare na jiki, ta iya yiwuwa akwai karaya a wannan bangaren, ba a taba su in dai suna numfashi har sai ma’aikatan lafiya ko na hukumar ba da agaji sun zo da kayan ceto.
Idan an samu dama, duk sai an yi wadannan kafin a kama hanyar asibiti.

Advertisements

One thought on “HANYOYIN KARIYA DAGA HADURRAN ABIN HAWA

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s