ILLOLIN TABA SIGARI

Sigari   Tarihi ya tabbatar da cewa an dade ana zuka ko taunawa ko shakar taba a duniya, domin kusan shekaru dubu hudu kenan da fara amfani da taba. Sai a ‘yan shekarun baya ne, kamar shekaru dari daya da suka shude sa’annan aka fara alakantata da cututtuka irin na zuciya da na huhu da ciwon daji iri-iri.

Duk da cewa a kasarmu da sauran kasashen Afirka matsalar bata yi kamari sosai ba kamar sauran sassan duniya, an yi kiyasin a kalla rabin mazan duniya suna sha ko sun taba shan taba sigari. A mata matsalar bata kai haka ba domin kashi goma ne kawai cikin dari na mata ke sha. Yawanci mutane na fara sha ne tun a kuruciya daga shekaru sha biyar misali zuwa sama, kuma ana koya ne a wurin iyaye ko abokai ko dai na makaranta ko na majalisa. Da yake aikin babban sinadarin cikinta wato nicotine a kwakwalwa yake, nan da nan kwakwalwar takan ji dadi kuma ta nemi kari, ta haka har mutum ya saba. Wasu kalilan wadanda kwakwalwarsu bata jin dadin sinadarin a nan take suke barin shanta, wato ba kowa bane sigari ke wa dadi.

Da an zuki hayakin sinadarin nicotine ke tafiya huhu, a nan sai magudanan jini su tsotse shi su rabawa lakar jiki, da kwakwalwa, nan da sai mutum ya ji nishadi. Bayan sinadarin nicotine sauran guba da ke tattare a cikin hayakin, irinsu benzopyrene, da formaldehyde, da cadmiumda nickelda arsenicda nitrosamines,  su kuma manyan cututtuka irinsu ciwon daji suke kawowa. Amma an tabbatar da cewa taba ta taunawa tunda babu hayaki, ba ta kai mai hayaqi illa ba. Duk da haka ita ma takan iya sa ciwon kansa ko sankara.

Ga cututtukan da aka tabbatar taba sigari kan jawosu

  1. Sankarar baki da makoshi
  2. Sankarar Huhu
  3. Sankarar tantanin fitsari na mara
  4. Bugun zuciya
  5. Kumburin Huhu na COPD
  6. Bugun jini a kwakwalwa mai sa mutuwar barin jiki

Akwai wasu musabbabai ban da sigari da kan jawo wasu daga cikin cutukan da aka lissafa, kamar bugun zuciya da mutuwar barin jiki kiba da hawan jini suka fi kawosu, sa’annan shan sigari. An kiyasta duk shekaru mashaya sigari miliyan bakwai duk shekaru.

Hanyoyi da dabarun rabuwa da taba sigari suna da yawa kuma sukan taimaka wajen kiyaye wadannan cutuka da muka lissafa a sama. Hukumar Lafiya ta duniya ta tabbatar da cewa hukumomi da daidaikun mutane masu sha, duka akwai rawar da zasu iya takawa wajen ganin karshen wannan bala’i wadda kamfanonin sarrafata ne kawai suke moruwa da ita. Wadannan sun hada da:

Bangaren Hukumomi:

  1. Sakawa sigari Haraji mai tsauri: Wannan zai iya sa sigari ta yi tsada. Hakan kan sa mutum ya rika tunanin yawan kudin da yake kashewa a kanta, domin ya rage. Hasali ma wannan tsadar ce ta sa kasashe marasa arziki ba su kai masu arziki shan taba ba.

 

  1. Saka dokar hana shan taba a bainar jama’a: Kasashe da dama sun gwada wannan hanya kuma sun fara ganin moriyarta domin zama ma da madaukin kanwa yana kawo farin kai, wato masu zama inda ake shan sigari da yawa su ma suna cikin hadari kamar na masu sha.

 

  1. Kamfe ta kafofin watsa labarai kamar irin wadannan mujallu, da gidajen radiyo da talabijin, da manyan fastoci a garuruwa da kauyuka a wuraren taruwar jama’a kamar kasuwanni, asibitoci, da sauransu da yaren da mutanen garin ke fahimta, da hana tallanta ta wadannan kafafe

 

A bangaren daidaikun masu sha:

  1. Gudunmowar iyaye: Da yake a kuruciya yawanci mutum kan fara shan sigari, ya kamata iyaye maza da mata mu rika kula da abokan ‘ya’yanmu. Illar itace akwai alaka mai karfin gaske tsakanin shan taba sigari da shaye-shayen sauran muggan kwayoyi a tsakanin samari. Akwai alamu da ake gani a abokai kamar duhun lebba da tafin hannuwa da jan idanu da akan gane mashayanta.

 

  1. Gudunmowar mata: Sanin wasu ne cewa tsohon shugaban kasar Amurka Barack Obama a kwanaki ya sanar da rabuwa da sigari saboda nacin da matarsa ta rika masa a kan ya bari. Wato kenan in dai uwargida ta kafa kahon zuka a kan maigidanta zai iya barin sigari, ba don komai ba don har ita ma idan yana sha a gidanta tana cikin hadari da ita da yaranta

 

 

  1. Gudunmowar ma’aikatan lafiya: Dole mu ma ma’aikatan lafiya mu ci gaba da wayar da kan jama’a akan wannan matsala, kuma mu guji shan sigari idan muna sha, musamman a bainar jama’a domin mun san akwai masu sha kalilan a cikinmu. Illar ita ce ba mu san iya mutanen da suke iya koyi ko nuni da dabi’un ma’aikacin lafiya ba

 

  1. Canjin ra’ayi: Haka kawai mutum zai iya yin ra’ayi barin sigari kuma ya bari nan take ba tare da wata matsala ta faru ba. A lokutan azumi an fi samun damar yin hakan. Wasu idan suka yi irin wannan canjin ra’ayi tashi guda sukan sha wahala saboda sabo da sinadarin nicotine da kwakwalwarsu ta yi.

Wasu kuma ba sa samun wata matsala.

 

  1. Musayar sinadarinNicotine: Ga wadanda suka samu matsala saboda tsaida sinadarin nicotine tashi guda kamar wasu alamu a jiki na rashin lafiya da sa wa kwakwalwa alamun dan tabin hankali na wani lokaci, akan taimaka musu da musayar sinadarin ta hanyar cingam ko alewa ko lika sinadarin a kan fata. Wadannan sinadarai an rage karfinsu ta yadda ba za su cutar ba sosai. Mutum na sa wa yana ragewa a hankali har a zo a tsayar gaba daya. Idan ana amfani da dayan wadannan mutum ba zai ji kwadayin sigari ba sosai. Ana iya samu a manyan kyamis-kyamis

 

  1. Magunguna: Idan wadannan hanyoyi sun gagara kuma mutum yana da ra’ayin daina sha, to akan iya taimaka masa da wasu magunguna masu aiki a kwakwalwa amma sai an je wurin likita ya rubuta.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s